امروزه موضوع شرکت و داد و ستدهای اقتصادی و مسائل بازرگانی منحصراَ محدود به موسسین شرکت و بازرگانان نیست و افراد بسیاری از اقشار جامعه را به طور مستقیم یا غیر مستقیم در بر می گیرد و مالاَ دغدغه های زیادی را برای مردم ایجاد کرده است.
از این رو، موضوع ثبت شرکت و یا تغییرات آن به اموری کاملاَ دقیق و تخصصی تبدیل شده است که عدم آشنایی با جزییات و ظرایف آن می تواند در بهترین حالت موجب تضییع وقت و سرگردانی و در بدترین حالت سبب پدید آمدن زیان های گاه جبران ناپذیر شود.
بر همین اساس ، در این مقاله بر آن شدیم تا به پاسخ سوالات متداول شما عزیزان در رابطه با ثبت شرکت بپردازیم. ناگفته نماند، علاوه بر مطالعه ی نوشتار ذیل متقاضیان گرامی می توانند در صورت مواجه شدن با هرگونه سوال و یا ابهامی در رابطه با ثبت شرکت و ثبت تغییرات شرکت با مشاورین ثبت نیک در ارتباط باشند. کارشناسان متعهد و توانمند ثبت نیک، ار نخستین گام های ثبت شرکت همراه و مشاور شما خواهند بود.

سوال : در چه مواردی، نسخه ای از صورت جلسه مجمع باید جهت ثبت به مرجع ثبت شرکت ها ارسال گردد ؟
اگر تصمیمات مجمع متضمن یکی از موارد ذیل باشد، نیاز به ثبت دارد و بنابراین باید نسخه ای از آن برای ثبت به اداره ثبت شرکت ها تسلیم شود :
1- انتخاب مدیران اعم از اعضاء هیات مدیره و مدیر عامل.
2- انتخاب نماینده حقیقی شخص حقوقی که عضو هیات مدیره است.
3- انتخاب بازرس یا بازرسان .
4- تصویب ترازنامه .
5- تغییر در سرمایه شرکت ( کاهش یا افزایش سرمایه )
6- هر نوع تغییر در اساسنامه
7- انحلال شرکت و نحوه تصفیه

سوال :  آیا خارجیان می توانند در شرکت های ایرانی شریک باشند یا خیر ؟
جواب : در این خصوص با ذکر نکات ذیل مواجهیم :
1- اینکه خارجیان در شرکت های ایرانی دارای سهم الشرکه باشند، با هیچ منع قانونی مواجه نیست.
1- بنا بر اصل 81 قانون اساسی، دادن امتیاز تشکیل شرکت ها و موسسات در امور تجاری و صنعتی و کشاورزی و معادن و خدمات به خارجیان مطلقاَ ممنوع است.
– در قانون اساسی منظور از عبارت دادن امتیاز تعریف نشده است. اما به نظر می رسد منظور آن باشد که خارجیان نمی توانند سهام کنترلی یک شرکت تجاری ایرانی را دارا باشند. منظور از سهام کنترلی، میزان سهامی است که به موجب آن تصمیمات شرکت توسط یکی از شرکاء قابل اتخاذ می گردد.
– ثبت شعبه شرکت های خارجی در ایران مجاز است و مشمول منع مذکور در اصل 81 قانون اساسی نیست.

اگر شریکی در یک شرکت تجاری بدون رعایت الزامات قانونی، سرمایه خود را مورد نقل و انتقال قرار دهد، این نقل و انتقال چه اثری دارد ؟
 چنین انتقالی باطل است. شخصی که سهم الشرکه یا سهام به او منتقل شده است، در شمار شرکاء شرکت وارد نمی شود و حق رای ندارد. اگر شرکت با حضور او اقدام به تصمیم گیری نماید و او در حصول اکثریت سهم داشته باشد، تصمیم اتخاذ شده باطل است. البته بدیهی است که در انتقال قهری سهم الشرکه یا سهام ( انتقال به وراث به واسطه فوت شریک ) ، بدون رعایت تشریفات قانونی و به صورت خود به خود انتقال سهم به وراث صورت می گیرد.

اگر اشخاصی اقدام به تاسیس یک شخصیت حقوقی خارج از قالب شرکت های تجاری مذکور در قانون تجارت بنماید و در قالب آن شخصیت حقوقی به اعمال تجاری مبادرت ورزند، یا آن که در قالب یک شرکت بدون شخصیت حقوقی ( شرکت مدنی ) اقدام به انجام اعمال تجاری کنند، عمل آنان و شرکت آنان چه حکمی دارد ؟
در این باره ماده 220 ق. ت مقرر می دارد : ” هر شرکت ایرانی که فعلاَ وجود داشته یا در آینده تشکیل شود و با اشتغال به امور تجاری خود را به صورت یکی از شرکت های مذکور در این قانون درنیاورده و مطابق مقررات مربوط به آن شرکت عمل ننماید شرکت تضامنی محسوب شده و احکام راجع به شرکت تضامنی در مورد آن اجراء می گردد.”
1- این شرکت را از هر نظر و در کلیه احکام تابع احکام شرکت تضامنی بدانیم.
2- این شرکت را فقط از حیث مسئولیت تضامنی اعضاء در مقابل شخص ثالث در حکم شریک تضامنی بدانیم و سایر احکام شرکت تضامنی خصوصاَ مزایای شرکت تضامنی را بر آن جاری نکنیم. یعنی فقط این خصوصیت شرکت های تضامنی که پس از انحلال کلیه شرکاء باید پاسخگوی دیون شرکت باشند، در چنین شرکتی که مطابق قانون تجارت تشکیل نشده است، جاری و ساری است.
نظر اول با ظاهر ماده سازگار است، اما نظر دوم منطقی تر است ، چرا که نمی توان تصور نمود که مقنن یک بار شرایط تاسیس شرکت تضامنی را جداگانه برشمرده و در جای دیگر مقرر کند که حتی اگر شرکتی شرایط مزبور را نداشته باشد، شرکت تضامنی محسوب است. بنابراین در مواقعی که افرادی در قالب قرارداد مشارکت مدنی یا کنسرسیوم آن ها حاکم است و آن ها از بابت دیون ناشی از فعالیت های تجاری در مشارکت مدنی یا کنسرسیوم یا موسسه غیرتجاری، در برابر دیان شرکت مسئولیت تضامنی دارند.

به عنوان یکی از شروط تبدیل قالب شرکت ، شرکت باید شرایطی را که در قالب جدید بنا بر قانون لازم دارد، کسب کند. اگر چنین نشود تکلیف چیست ؟
در صورتیکه شرکت اوصاف قالب جدید را کسب نماید، قالب شرکت تغییر نمی یابد و شرکت همچنان به همان قالب سابق فرض می گردد .

آیا تبدیل قالب شرکت موجب زوال شخصیت حقوقی شرکت و ایجاد یک شخصیت حقوقی جدید می گردد یا خیر ؟
خیر. تغییر قالب موجب زوال شخصیت حقوقی سابق و ایجاد یک شخصیت حقوقی جدید نیست. شخصیت حقوقی شرکت با قالبی جدید به قوت خود باقی می ماند. دیون و مطالبات شرکت همچنان به همان نحو باقی و تمام قراردادها و تعهدات منعقده همچنان برقرار است.

با توجه به اینکه در برخی از شرکت های تجاری، نقل و انتقال سهم الشرکه شرکاء منوط به کسب رضایت اکثریت خاصی از شرکاء است، آیا می توان سهم الشرکه شرکاء آن شرکت را بابت دیونشان توقیف نمود ؟
در این خصوص اختلاف نظر است. نظر اقوی آن است که توقیف سهم الشرکه در این شرکت ها مجاز است اما در صورتیکه توقیف منتهی به مزایده و فروش سهام گردد، نقل و انتقال آن باید به لحاظ مقررات قانون به عمل آید. یعنی اگر در قانون نقل و انتقال سرمایه در آن شرکت ، منوط به اکثریت خاصی از شرکاء شده باشد، پس از توقیف سهم الشرکه برای آنکه سهم مزبور به شخصی که در مزایده به عنوان خریدار برنده نشود، و سهم به خود محکوم له ( شخصی که از شریک طلبکار است ) تملیک گردد، باز هم نیاز به تصویب اکثریت مقرر شده در قانون می باشد. اما برخی عقیده دارند که در این موارد انتقال سهم به نام خریدار یا محکوم له نیاز به رعایت تشریفات قانونی و کسب موافقت اکثریت مقرر قانونی نیست. این نظر چندان صحیح نیست، چرا که باید حقوق شرکاء شرکت تجاری نیز لحاظ گردد و موجبات ایجاد شراکت بین ایشان و یک شریک ناخواسته، را فراهم نکنیم.

پذیره نویسی به چه معناست ؟
تامین بخشی از سرمایه شرکت سهامی عام از سوی مردم را پذیره نویسی گویند. پذیره نویسی یک عمل تجاری نیست.

سهام کدام یک از شرکت ها قابلیت عرضه در بورس اوراق بهادار را داراست ؟
فقط شرکت های سهامی عام می توانند سهام خود را برای پذیره نویسی یا فروش در بورس اوراق بهادار یا بانک ها عرضه نمایند یا به انتشار اطلاعیه و آگهی یا هر نوع اقدام تبلیغاتی برای فروش سهام مبادرت ورزند. نه شرکت های سهامی خاص و نه سایر شرکت ها از چنین امتیازاتی برخوردار نیستند.

مجمع عمومی عادی سالیانه شرکت سهامی برای رسیدگی به ترازنامه و حساب سود و زیان سال مالی قبل باید ظرف چه مدت زمانی تشکیل شود ؟
جواب : حداکثر ظرف 4 ماه از تاریخ پایان سال مالی شرکت. چرا که بنابر ماده 110 قانون مالیات های مستقیم، ” اشخاص حقوقی مکلفند اظهارنامه و ترازنامه و حساب سود و زیان متکی به دفاتر قانونی مستقیم ، ” اشخاص حقوقی مکلفند اظهارنامه و ترازنامه و حساب سود و زیان متکی به دفاتر قانونی خود را حداکثر تا چهارماه پس از سال مالیاتی همراه با فهرست هویت شرکاء و سهام داران و حسب مورد میزان سهم الشرکه یا تعداد سهام و نشانی هر یک از آن ها را به حوزه ای که اقامتگاه شخص حقوقی در آن واقع است تسلیم و مالیات متعلق را پرداخت نمایند . ” بنابراین مجمع عمومی باید ظرف 4 ماه از پایان سال مالی برای تصویب ترازنامه و حساب سود و زیان تشکیل گردد.

اداره جلسات مجامع عمومی به چه ترتیبی صورت می گیرد ؟
اداره این جلسات توسط هیات رئیسه ای متشکل از اشخاص ذیل صورت می گیرد :
1- یک رئیس که همان رئیس هیات مدیره است.
2- دو ناظر که باید از بین سهامداران تعیین گردند.
3- یک منشی که می تواند از بین سهامداران یا از خارج از سهامداران تعیین گردد.

موارد ممنوعیت عضویت در هیات مدیره و مدیر عامل صرفاَ ابتدایی است یا استمراری نیز می باشد ؟
این موارد هم ابتدایی هستند و هم استمراری. یعنی مدیر نباید در زمان نصب مشمول این ممنوعیت ها باشد و در زمان مدیریت نیز نباید مشمول این ممنوعیت ها شود، در غیر این صورت باید به جای چنین مدیری جایگزین تعیین شود.
چه کسی می تواند اقدام به امضاء اسناد تجاری و اوراق تعهد آور یا سایر اوراق  به نام شرکت بنماید ؟
بستگی به اساسنامه شرکت ، تصمیمات مجمع عمومی یا هیات مدیره دارد.

اگر در انتخاب اعضاء هیات مدیره یا مدیر عامل شرکت تشریفات قانونی رعایت نشده باشد، اعمال آن مدیر چه حکمی دارد ؟
کلیه اعمال و اقدامات مدیران و مدیر عامل شرکت در مقابل اشخاص ثالث نافذ است و نیمی توان به عذر عدم اجرای تشریفات مربوط به طرز انتخاب آن ها اعمال و اقدامات آنان را غیر معتبر دانست.